İsviçre Federal İstihbarat Servisi (FIS), İkinci Dünya Savaşı'nın en cani Nazi savaş suçlularından biri olan ve Auschwitz toplama kampında yaptığı ölümcül deneyler nedeniyle "Ölüm Meleği" olarak anılan Doktor Josef Mengele’ye ait gizli istihbarat dosyalarını nihayet erişime açacağını duyurdu.
BBC, Swissinfo, The Times of Israel ve The Media Line gibi uluslararası saygın basın kuruluşları tarafından doğrulanan gelişme, tarihçilerin İsviçre hükümetine karşı yürüttüğü uzun soluklu bir hukuk mücadelesinin ardından geldi.
Arka Plan ve Hukuki Mücadele
Mengele’ye ait İsviçre belgeleri, normal şartlarda 2071 yılına kadar tamamen mühürlü kalacaktı. İsviçre istihbaratı, araştırmacıların ve tarihçilerin arşivleri inceleme taleplerini en son Şubat 2026'da olmak üzere defalarca reddetmişti.
Ancak Zürihli tarihçi Gérard Wettstein’ın öncülük ettiği ve kitlesel fonlama (crowdfunding) ile desteklenen hukuki itiraz süreci, İsviçre Federal İdare Mahkemesi’ne taşındı. Baskıların ardından geri adım atan FIS, "yeni bir durum değerlendirmesi" yapıldığını belirterek dosyaların belirli kurallar ve prosedürler çerçevesinde araştırmacılara açılacağını bildirdi.
Tarihçiler Ne Arıyor? İsviçre’nin Sırrı Ne?
Mengele'nin savaştan sonra sahte kimliklerle Güney Amerika’ya kaçtığı (Arjantin, Paraguay ve Brezilya'da yaşadığı) bilinse de, 1950'ler ve 1960'larda Avrupa'ya gizlice geri döndüğü iddiaları hep tartışma konusuydu.
Gizli Kayak Tatili: Mengele'nin 1956 yılında oğluyla birlikte İsviçre Alpleri'nde kayak tatili yaptığı daha önce ortaya çıkmıştı.
Zürih Sığınağı: 1959 yılında, Batı Almanya onun hakkında ilk tutuklama kararını çıkardığında, Mengele'nin eşinin Zürih’te bir daire kiraladığı biliniyor.
İstihbarat İzleri: Avusturya istihbaratı, 1961'de İsviçre'yi Mengele'nin sahte kimlikle ülkeye giriş yapabileceği konusunda uyarmıştı. Zürih polisinin o dönem bu daireyi gözetim altında tuttuğu ve kimliği belirlenemeyen bir adamı rapor ettiği biliniyor. Tarihçiler, İsviçre makamlarının bu uluslararası kaçak gözlerinin önündeyken neden yakalamadığını ve kaçmasına göz yumup yummadığını anlamaya çalışıyor.
Uluslararası Auschwitz Komitesi, kararı memnuniyetle karşıladıklarını belirtirken; tarihçi Wettstein, istihbaratın dosyaları sansürleme (karartma) ihtimalinden endişe duyduğunu ifade etti. Josef Mengele, işlediği insanlık dışı suçlardan dolayı hiçbir zaman yargılanamadan 1979 yılında Brezilya'da denizde boğularak ölmüştü.
Switzerland to Open Secret Files on Auschwitz 'Angel of Death' Josef Mengele
The Swiss Federal Intelligence Service (FIS) has announced it will reverse its long-standing policy and grant access to classified intelligence files regarding Josef Mengele, one of the most notorious Nazi war criminals of World War II.
Confirmed by major international outlets including the BBC, Swissinfo, The Times of Israel, and The Media Line, this breakthrough comes after a persistent legal battle led by historians against the Swiss government's strict declassification laws.
Background and the Legal Battle
The documents concerning Mengele's post-war activities in Switzerland were originally sealed under extended protection rules and set to remain classified until 2071. The FIS had repeatedly denied access to these files, with the most recent refusal occurring in February 2026.
However, a crowdfunded legal appeal spearheaded by Zurich-based historian Gérard Wettstein before the Swiss Federal Administrative Court forced a shift toward transparency. The FIS cited a "new situation" following a fresh assessment, stating that the appellant and future researchers will be allowed to consult the dossier under specific conditions yet to be fully defined.
What Are Historians Looking For?
While it is well-documented that Mengele fled to South America (living in Argentina, Paraguay, and Brazil) under an alias, substantial evidence suggests he periodically slipped back into Europe as a tourist.
The Alpine Ski Trip: It was revealed in the 1980s that Mengele took a family ski trip to the Swiss Alps with his son in 1956.
The Zurich Apartment: In 1959—the exact year West Germany issued its first arrest warrant for him—Mengele's wife rented a flat in Zurich.
Intelligence Red Flags: In 1961, Austrian intelligence warned Swiss authorities that Mengele might be traveling through the country under a pseudonym. Local Zurich police monitored the flat and noted the presence of an unidentified man, but no arrest was ever made.
Historians hope these files will clarify whether Swiss authorities knowingly allowed an internationally wanted war criminal to evade justice on their soil.
While the International Auschwitz Committee strongly applauded the declassification, researchers like Wettstein express concern that the FIS might heavily redact the documents, leaving the files "more black than transparent." Known as the "Angel of Death" for his sadistic and lethal medical experiments on twins and pregnant women at Auschwitz, Mengele drowned in Brazil in 1979 without ever being prosecuted for his crimes.